Opracowała:

Alicja Brand Specjalista Zespół Prezydialno - Samorządowy Krajowa Rada Spółdzielcza

Przedmiot działalności spółdzielni uczniowskiej

Zarys problematyki

Spółdzielczość uczniowska stanowi swoistą formę symulacyjną przedsiębiorstwa określonego w powszechnie obowiązującym prawie mianem „spółdzielni”. Ta forma aktywności młodzieży szkolnej nie dysponuje regulacją prawną na poziomie powszechnie obowiązującego prawa krajowego. W praktyce zastosowanie do niej mają jedynie wybrane przepisy ustawy – Prawo spółdzielcze dotyczące przedsiębiorcy przyjmującego formę organizacyjno-prawną spółdzielni.

Chcąc zatem przybliżyć znaczenie pojęć i instytucji mających zastosowanie do tej uczniowskiej aktywności, jaką jest SU, należy w pierwszej kolejności przywołać definicje tych pojęć występujące w literaturze przedmiotu z obszaru prawa i przedsiębiorczości, a w drugiej kolejności wykazać, jakie mają one zastosowani do SU.

Zgodnie z ujęciem encyklopedycznym przedmiot działalności to swoista deklaracja uczestników przedsięwzięcia gospodarczego odnośnie tego, czym zamierzają się zająć w ramach prowadzonego wspólnie przedsiębiorstwa. Przedsiębiorstwo ma do spełnienia określoną misję gospodarczą (cel gospodarczy). A zatem przedmiotem działalności przedsiębiorstwa jest tego rodzaju działalność o charakterze gospodarczym, która to pozwala przedsiębiorstwu osiągnąć ów cel. Określenie przedmiotu działalności przedsiębiorstwa dokonuje się poprzez ogólne ustalenie lub szczegółowe opisanie rodzaju i charakteru działalności, która w ramach tego przedsiębiorstwa będzie realizowana. Określenie przedmiotu działalności należy do obligatoryjnych elementów każdej umowy ustanawiającej (statut) podmiot gospodarczy tj. np.: spółkę prawa handlowego, spółdzielnię.[1]

Przedmiot działalności spółdzielni, czyli wybrany obszar działań podejmowanych przez grupę spółdzielców dla realizacji obranego przez nich celu gospodarczego, jest określony w początkowych (wstępnych) przepisach statutu.

Bazując na przywołanej definicji i wyjaśnieniach kategorii „przedmiot działalności” należy wyjaśnić, iż przedmiot działalności spółdzielni uczniowskiej (dalej SU) to inaczej zakres działalności obranej przez daną SU. Niejednokrotnie nazwa danej SU nawiązuje do obranego przez nią przedmiotu działalności. I tak na przykład w ramach funkcjonujących w Polsce SU spotyka się następujące nazwy SU:

- nazwę SU „Łasuch” przyjęła spółdzielnia uczniowska, której przedmiotem działalności jest organizowanie sprzedaży artykułów żywnościowych na terenie jednostki systemu oświaty;

- nazwę SU „Grosik” przyjęła spółdzielnia uczniowska, której przedmiotem działalności jest prowadzenie szkolnej kasy oszczędności;

- nazwę SU „Libra” przyjęła spółdzielnia uczniowska, której przedmiotem działalności jest organizowanie sprzedaży podręczników szkolnych i przyborów szkolnych.

Przedmiot działalności SU, stanowi zatem cel szczegółowy, który ma być realizowany przez zintegrowaną w ramach SU społeczność uczniowską. Inaczej ujmując, przedmiot działalności to swoiste ramy działania, które wskazują SU obszar jej aktywności.

Wszelkie zmiany w obszarze przedmiotu działalności podmiotu gospodarczego wprowadzane w trakcie jego funkcjonowania, takie jak np. zmiana przedmiotu działalności, rozszerzenie przedmiotu działalności, wymagają wprowadzenia stosownych zmian do statutu spółdzielni[2].

Tak też jest w przypadku przedmiotu działalności SU. Młodzież szkolna podejmująca działania w celu zintegrowania się w ramach SU, może nie mieć wykrystalizowanego poglądu co do tego, jaką działalność chce w ramach SU realizować. Z tego względu wskazanym jest szerokie ujęcie przedmiotu działalności statutowej (szeroko, ale realnie). Zawężenie przedmiotu działalności na poziomie regulacji statutowej do jednego lub dwóch obszarów, tworzy barierę dla szybkiego podjęcia przez SU działań, jeśli się zdarzy, że powstała inicjatywa aktywizacji w takim obszarze, który właśnie nie jest ujęty w Statucie SU. Kiedy bowiem dana inicjatyw (pomysł na działanie) nie należy do statutowych przedmiotów działalności spółdzielni, jej realizacja nie jest możliwa. Sytuacja tego rodzaju wywołuje konieczność wprowadzenia zmian do Statutu SU (poszerzenia zakresu działalności), a to z kolei wiąże się z koniecznością zwołania Walnego Zgromadzenia Członków danej SU. Jeśli zaś SU określi w statucie dość szeroko przedmiot działalności, a w rzeczywistości prowadzi działalność w węższym zakresie, wtedy zmiana statutu w obszarze przedmiotu działalności nie jest potrzebna. Pozostaje to w zgodności z ogólnymi normami mającymi zastosowanie do spółdzielczości dorosłych[3]. Tego rodzaju sytuację, jak zwołanie WZCz SU w celu wprowadzenia zmian do Statutu w obszarze przedmiotu działalności danej SU (dostosowanie przedmiotu działalności do doraźnych potrzeb danej SU) można oczywiście potraktować jako sposób na naukę formalnych aspektów funkcjonowania spółdzielni (SU).

Zgodnie z przyjętą przez działające w ramach krajowych jednostek systemu oświaty SU, najczęściej obieranymi przedmiotami działalności są:

- organizowanie zakupu i sprzedaży towarów, w szczególności: przyborów szkolnych, podręczników, zdrowej żywności;

- prowadzenia szkolnej kasy oszczędności pod patronatem lokalnie działającego banku spółdzielczego lub zrzeszenia banków spółdzielczych;

- prowadzenie drobnej wytwórczości i wykonywania nieskomplikowanych usług na potrzeby placówki oświatowej, na terenie której działa spółdzielnia;

- działalność w obszarze propagowania na terenie placówki szkolnej doniosłych społecznie inicjatyw z obszaru ekologii i ochrony środowiska,

- organizowanie zbiórek surowców wtórnych;

- realizowanie inicjatyw o charakterze charytatywnym (dobroczynność);

- organizowanie imprez kulturalnych, turystycznych i sportowych z udziałem członków spółdzielni i uczniów placówki, na terenie której działa spółdzielnia.

Przy wyborze obszaru zwanego „przedmiot działalności” SU, dana wspólnota uczniowska winna kierować się kilkoma zasadami z obszaru spraw społecznych i technicznych:

a) „przedmiot działalności” musi stanowić efekt konsensusu, musi być przedyskutowany i uzgodniony, musi stanowić efekt wspólnej decyzji uczniów. Istotnym jest, ażeby przedmiot działalności nie został narzucony arbitralnie przez nauczyciela, czy uczniowskich liderów, a powstał jako efekt dyskusji i wspólnych decyzji, został zaakceptowany przez wszystkich entuzjastów założenia SU jako obowiązujący kierunek działania;

b) „przedmiot działalności” musi się mieścić w realnych możliwościach działania uczniów, musi mieć walor realnej realizacji;

c) „przedmiot działalności” musi brać pod uwagę możliwości infrastrukturalne i organizacyjne danej jednostki systemu oświaty;

d) zalecane jest, aby przy formułowaniu „przedmiotu działalności” stosować ogólne pojęcia i sformułowania, ażeby w ich zakresie znaczeniowym mieściło się jak najwięcej możliwości działania, aby nakreślone w statucie spektrum, nie tworzyło barier proceduralnych, ale stanowiło dla uczniów listę kolejnych kierunków, kolejnych możliwości ich spółdzielczej aktywności.

Z uwagi na edukacyjno – prawne walory SU, należy mieć na względzie, aby:

- aktywność podejmowana przez daną SU pozostawała w zgodzie z przedmiotem działalności określonym w treści Statutu SU;

- bez odpowiedniej zmiany Statutu SU nie realizowała aktywności, które absolutnie (nawet ogólnie) nie zostały wykazane w Statucie w ramach punktu dotyczącego przedmiotu działalności SU (nawet ogólnie), albowiem SU winna być realizowana w poszanowaniu przepisów Statutu.

Przykłady, jak podane przedmioty działalności SU są realizowane w praktyce zawarto w poniższym Zestawieniu 1.

Spopularyzowane przykładowe przedmioty działalności SU

Praktyczne przykłady realizacji przedmiotu działalności SU

organizowanie zakupu i sprzedaży towarów, w szczególności: przyborów szkolnych, zdrowej żywności, podręczników

- realizacja poprzez prowadzenie sklepików szkolnych;

- warunkiem realizacji powyższego są możliwości infrastrukturalne jednostki systemu oświaty dla zorganizowania wyodrębnionego miejsca na sklepik szkolny oraz, w przypadku sprzedaży żywności, dochowanie norm i standardów nałożonych ustawą o bezpieczeństwie żywności i żywienia;

- w braku możliwości zorganizowania stałego miejsca sprzedaży (sklepiku) w szkole, organizowanie zakupu i sprzedaży może mieć charakter doraźny: kiermasze.

prowadzenia szkolnej kasy oszczędności pod patronatem lokalnie działającego banku spółdzielczego lub zrzeszenia banków spółdzielczych;

- realizacja poprzez wspólne oszczędzanie kwot pieniężnych pozyskanych przez uczniów w drodze wniesienia przez nich wkładów własnych, a też uzyskanych w drodze prowadzenia innego przedmiotu działalności;

- oszczędzając młodzież kieruje się zyskiem, ale z przeznaczeniem wykorzystania go na cele istotne z punktu widzenia wspólnoty SU;

- w efekcie zgromadzenia kwot pieniężnych młodzież zintegrowana w ramach SU samodzielnie decyduje o przeznaczeniu tych kwot i przeznacza je zgodnie z wolą wspólnoty;

- na ogół wypracowane środki są przeznaczane na potrzeby SU, często na potrzeby jednostki systemu oświaty, w której dana SU funkcjonuje, a także na akcje o szerszym zasięgu, obejmującym np.: społeczność lokalną.

prowadzenie drobnej wytwórczości i wykonywania nieskomplikowanych usług na potrzeby placówki, na której funkcjonuje spółdzielnia

- realizacja w wygospodarowanych na terenie jednostki systemu oświaty warsztatach wytwórczych i w warunkach dysponowania przez młodzież szkolną umiejętnościami w obszarze określonej wytwórczości

- świadczenie drobnych usług często dotyczy pomocy w nauce świadczonej przez starszych uczniów podopiecznym świetlicy

działalność w obszarze propagowania na terenie placówki szkolnej doniosłych społecznie inicjatyw z obszaru ekologii i ochrony środowiska, zdrowego stylu życia

- SU jest doskonałym nośnikiem doniosłych społecznie inicjatyw oraz idei;

- realizowanie dokonuje się często poprzez prowadzoną działalność, np.: kiedy SU prowadzi sklepik szkolny ze zdrową żywnością, może być nośnikiem idei zdrowego żywienia i zdrowego stylu życia, a kiedy SU prowadzi zbiórkę surowców wtórnych może propagować ideę segregowania odpadów, utrzymania porządku na terenie jednostki systemu oświaty, w której funkcjonuje lub lokalnego środowiska

organizowanie zbiórek surowców wtórnych

- realizowane poprzez organizowanie zbiórki surowców wtórnych (np.: makulatura, nakrętki od butelek typu PET, baterie) na terenie jednostki systemu oświaty

- może być realizowane z przeznaczeniem ukierunkowanym na cel charytatywny

realizowanie inicjatyw o charakterze charytatywnym

- realizowane poprzez organizowanie zbiórek książek i zabawek dziecięcych z przeznaczeniem na pomoc lokalnie działającym domom dziecka lub dzieciom z najuboższych rodzin

- realizowane poprzez organizowanie zbiórek produktów żywnościowych z przeznaczeniem dla potrzebujących

- realizowane poprzez organizowanie zbiórek darów (zabawki, książki) z przeznaczeniem na paczki świąteczne dla dzieci z lokalnie działających domów dziecka lub dzieci z najuboższych rodzin;

- często realizowane we współpracy z nauczycielem religii lub etyki realizującym zajęcia z tych przedmiotów w ramach danej jednostki systemu oświaty albo we współpracy z lokalną parafią;

- z uwagi na poszanowanie godności ludzkiej – godności beneficjentów akcji charytatywnych - koniecznym jest ogólne formułowanie celu takich przedsięwzięć

organizowanie imprez kulturalnych, turystycznych i sportowych z udziałem członków spółdzielni i uczniów placówki, na terenie której działa spółdzielnia

- realizowane dla celów integracyjnych, edukacyjnych;

- realizowane w formie wycieczek, pikników, kiermaszy loterii;

- często realizowane w powiązaniu z uroczystościami dotyczącymi danej jednostki systemu oświaty, albo lokalnej społeczności

Zestawienie 1. Przykładowe przedmioty działalności SU i ich praktyczna realizacja

Bibliografia:

1. Kalina – Prasznic u. (red.) Encyklopedia prawa C.H. BECK, Warszawa 2004

2. Kwapisz - Krygel K. Prawo spółdzielcze. Komentarz. Wyd. 3, LexisNexis, Warszawa 2014

Pytania:

1. Co oznacza pojęcie przedmiot „działalności SU”

2. Czy przedmiot działalności stanowi obligatoryjny element Statutu SU ?

3. Czy SU powinna podejmować aktywność, która nie została uregulowana w przepisach Statutu ?



[1] Por. (red.) U. Kalina - Prasznic Encyklopedia prawa C.H. BECK, Warszawa 2004, s. 611

[2] Por. K. Kwapisz - Krygel Prawo spółdzielcze. Komentarz. Wyd. 3, LexisNexis, Warszawa 2014, s. 27

[3] Por. K. Kwapisz - Krygel Prawo spółdzielcze. Komentarz. Wyd. 3, LexisNexis, Warszawa 2014, s. 28


Wydarzenia

Przepraszamy, ale nie można odnaleźć tego wydarzenia.
Zobacz wszystkie wydarzenia